Người mới làm bánh thuần chay thường chỉ để ý trứng, bơ, sữa. Nhưng thành phần động vật còn nằm trong sô cô la, một số loại đường và nhiều phụ gia.
Biết danh sách đó thì đọc nhãn nhanh hơn nhiều.
Sô cô la
Sô cô la sữa thì rõ là có sữa. Dễ nhận.
Sô cô la đen thường thuần chay. Nhưng không phải luôn.
Nhiều loại đen vẫn có bột sữa. Đọc nhãn.
Tìm chữ sữa, whey, casein, lactose. Danh sách cần nhớ.
Sô cô la trắng hầu như luôn có sữa. Bơ ca cao và sữa.
Có loại trắng thuần chay. Dùng sữa hạt.
Sô cô la nấu ăn kiểm kỹ hơn. Nhiều loại có sữa.
Ca cao bột nguyên chất thì thuần chay. An toàn nhất.
Nhưng kiểm loại hỗn hợp uống liền. Thường có sữa bột.
Chọn loại ghi rõ thuần chay. Đỡ phải đoán.
Hoặc loại tỉ lệ ca cao cao. Bảy mươi phần trăm trở lên.
Tự làm sô cô la từ bơ ca cao. Kiểm soát hoàn toàn.
Ghi lại hãng nào dùng được. Mua lại.
Sô cô la là nguyên liệu bẫy nhiều người nhất vì ai cũng nghĩ sô cô la đen thì đương nhiên không sữa, mà thực tế thì không. Đọc nhãn mỗi lần mua.
Đường và chất ngọt
Một số đường tinh luyện lọc qua than xương. Vấn đề có thật.
Chủ yếu ở một số nước. Tuỳ nhà sản xuất.
Đường mía thô thì không qua bước đó. An toàn hơn.
Đường thốt nốt và đường phèn thô. Thường không qua.
Đường dừa. Cùng nhóm.
Siro cây phong. Thuần chay.
Siro gạo và siro ngô. Thuần chay.
Mật ong thì không. Từ ong.
Thay mật ong bằng siro. Ngọt tương đương.
Siro cây thùa. Thay được.
Đọc nhãn hoặc hỏi nhà sản xuất. Nếu quan tâm.
Nhiều người ăn chay không để ý điểm này. Tuỳ mức độ nghiêm ngặt.
Ghi rõ nếu làm bánh tặng người ăn chay trường. Tôn trọng lựa chọn của họ.
Chuyện đường là điểm mà mỗi người có mức nghiêm ngặt khác nhau, nên khi làm cho người khác thì nên hỏi và ghi rõ. Minh bạch là đủ.
Phụ gia và chất tạo đông
Gelatin từ da và xương động vật. Rõ ràng không chay.
Thay bằng bột rau câu hoặc agar. Liều khác nhau.
Agar mạnh hơn gelatin nhiều. Dùng ít hơn.
Agar cho kết cấu giòn hơn. Không dẻo như gelatin.
Pectin từ trái cây. Thuần chay.
Carrageenan từ rong biển. Thuần chay.
Lecithin có thể từ đậu nành hoặc trứng. Đọc nhãn.
Màu thực phẩm carmine từ côn trùng. Màu đỏ.
Tránh màu ghi carmine hoặc cochineal. Dùng màu tự nhiên.
Một số vitamin bổ sung từ nguồn động vật. Trong bột bánh đóng gói.
Chất chống ẩm trong đường bột. Thường là tinh bột, an toàn.
Men làm bánh thì thuần chay. Nấm men.
Bột nở và baking soda thuần chay. An toàn.
Nhóm phụ gia là chỗ khó kiểm nhất vì tên gọi không gợi nguồn gốc, nên với món tặng người ăn chay trường thì chọn nguyên liệu càng đơn giản càng tốt. Ít thành phần là an toàn.
Bột và nguyên liệu đóng gói
Bột mì thường thuần chay. An toàn.
Bột bánh trộn sẵn thì kiểm. Nhiều loại có sữa bột.
Bột pancake trộn sẵn. Thường có sữa hoặc trứng bột.
Bột custard bán sẵn. Đã nói ở bài trước.
Nhân bánh đóng hộp. Có thể có bơ sữa.
Kem phủ bán sẵn. Thường có sữa.
Vụn bánh quy làm đế. Nhiều loại có bơ sữa.
Bánh quy để nghiền làm đế. Đọc nhãn.
Kẹo trang trí. Nhiều loại có gelatin.
Kẹo dẻo trang trí. Gần như luôn có gelatin.
Cốm rắc trang trí. Có thể có shellac từ côn trùng.
Sô cô la chip. Kiểm như sô cô la.
Ưu tiên nguyên liệu thô tự chế biến. Kiểm soát hoàn toàn.
Càng dùng nhiều nguyên liệu đóng gói thì càng phải đọc nhiều nhãn, nên làm từ nguyên liệu thô vừa rẻ vừa yên tâm. Tự làm khi được.
Cách đọc nhãn nhanh
Lập danh sách từ khoá cần tìm. Dán trong ví.
Sữa, bột sữa, whey, casein, lactose. Nhóm sữa.
Trứng, lòng trắng, albumin. Nhóm trứng.
Gelatin, mật ong, carmine, shellac. Nhóm khác.
Đọc phần cảnh báo dị ứng. Thường ghi rõ có sữa.
Đọc cả dòng có thể chứa. Tuỳ mức nghiêm ngặt.
Nhãn thuần chay thì tin được. Nếu có chứng nhận.
Chụp ảnh nhãn sản phẩm dùng được. Lưu điện thoại.
Lập danh sách sản phẩm đã kiểm. Mua lại nhanh.
Hỏi nhà sản xuất nếu không rõ. Họ thường trả lời.
Công thức thay đổi theo thời gian. Kiểm lại định kỳ.
Hỏi trong nhóm cộng đồng. Nhiều người đã kiểm rồi.
Nhưng vẫn tự đọc nhãn. Thông tin có thể cũ.
Sau vài tháng thì có một danh sách sản phẩm quen thuộc và việc đi chợ nhanh như bình thường, chỉ mất công ở giai đoạn đầu. Kiên nhẫn lúc đầu.
Khi làm bánh cho người khác
Hỏi mức nghiêm ngặt của họ. Mỗi người mỗi khác.
Có người kiêng cả mật ong. Có người không.
Có người quan tâm đường tinh luyện. Có người không.
Hỏi trước thì khỏi đoán. Đơn giản.
Hỏi cả dị ứng. Đậu nành, hạt, gluten.
Ghi thành phần đầy đủ kèm bánh. Giấy nhỏ.
Không nói chắc khi chưa kiểm. Nguyên tắc cứng.
Giữ nhãn nguyên liệu đã dùng. Trả lời được nếu hỏi.
Nói rõ nếu có nguyên liệu mình không chắc. Thành thật.
Với người ăn chay vì tôn giáo thì cẩn thận hơn. Ngũ vị tân cũng cần hỏi.
Bánh ngọt ít khi có ngũ vị tân. Nhưng vẫn hỏi cho chắc.
Ghi rõ trên nhãn nếu tặng nhiều người. Ai cũng đọc được.
Giữ danh sách công thức đã ghi thành phần. Dùng lại.
Một câu hỏi trước khi làm tiết kiệm được cả chiếc bánh và tránh được việc người nhận phải từ chối một cách khó xử. Hỏi trước là tôn trọng.
Lỗi hay gặp
Nghĩ sô cô la đen luôn thuần chay. Bẫy phổ biến nhất.
Không đọc nhãn sô cô la nấu ăn. Cùng vấn đề.
Dùng bột bánh trộn sẵn mà không kiểm. Có sữa bột.
Dùng kem phủ bán sẵn. Thường có sữa.
Dùng kẹo dẻo trang trí. Có gelatin.
Dùng cốm rắc không kiểm. Có thể có shellac.
Thay gelatin bằng agar cùng liều. Agar mạnh hơn nhiều.
Dùng mật ong. Nhiều người kiêng.
Không hỏi mức nghiêm ngặt của người nhận. Đoán sai.
Nói chắc là thuần chay khi chưa kiểm. Mất lòng tin.
Không giữ nhãn nguyên liệu. Không trả lời được.
Tin danh sách trên mạng mà không kiểm lại. Công thức sản phẩm đổi.
Không kiểm lại sản phẩm quen sau một thời gian. Có thể đã đổi công thức.
Đọc nhãn là thói quen mất một phút mỗi sản phẩm nhưng nó là thứ phân biệt bánh thật sự thuần chay với bánh chỉ tưởng là vậy. Đọc mỗi lần mua.
